حجتالاسلام سیدمحمدجواد انفرادی از مبلّغان شهرستان آمل در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به پیوند عمیق میان رفتارهای انسانی و مقدرات الهی، به تبیین جایگاه اختیار در نزول نعمت و بلا پرداخت و بر نقش کلیدی تغییرات درونی بر سرنوشت جوامع تأکید کرد.
تناسب میان ظرفیت موجودات و فیض الهی
حجتالاسلام انفرادی تصریح کرد: براساس آموزههای قرآنی و نگاه دقیق مفسران بزرگ، نعمت، نقمت، بلا و آسایش برای هر موجودی، متناسب با ظرفیت و حقیقت وجودی همان موجود تعریف میشود. خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید «لِکُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّیها» که نشاندهنده این حقیقت است که هر موجودی به سوی غایت و مقصدی روان است که خاص خود او و متناسب با حال اوست.
کارشناس دینی افزود: با دقت در این مبانی کلامی، میتوان به روشنی حدس زد که مفاهیمی همچون «سراء و ضراء» یا همان خوشیها و ناخوشیها در زندگی انسان، اموری کاملاً مرتبط با دایره اختیار و انتخابهای خود اوست. وی با بیان اینکه انسان در صراطی واقع شده که انتهای آن در صورت حرکت درست به سعادت و در صورت انحراف به شقاوت ختم میشود، یادآور گردید: نقش اختیار آدمی در این سلوک و حرکت به سوی غایت نهایی، به هیچ عنوان قابل انکار نیست و این خودِ انسان است که معمار اصلی بنای سعادت یا شقاوت خویش محسوب میشود.
قاعده تغییر نعمت در گرو تحول درونی
مبلّغ شهرستان آمل با اشاره به سنتهای لایتغیر الهی، خاطرنشان کرد: قرآن کریم این حقیقت را با صراحت تمام بیان کرده و میفرماید خداوند هیچ نعمتی را که به قومی ارزانی داشته، تغییر نمیدهد مگر آنکه آنها آنچه را در درون خود دارند تغییر دهند.
وی در این باره تأکید کرد: نیتهای پاک و اعمال صالح، نه تنها در جذب نعمتهای اختصاصی الهی دخالت مستقیم دارند، بلکه ضامن بقای آنها نیز هستند.
حجتالاسلام انفرادی گفت: زمانی که انسانها نیت و عمل خود را از مسیر صلاح به سوی فساد تغییر دهند، سنت الهی نیز بر تغییر رفتار و امساک رحمت قرار میگیرد.
وی با استناد به آیه شریفه «وَ ما أَصابَکُمْ مِنْ مُصِیبَةٍ فَبِما کَسَبَتْ أَیْدِیکُمْ»، تصریح کرد: هر مصیبتی که به انسان میرسد، دستاورد مستقیم رفتارهای خود اوست، هرچند که خداوند از بسیاری از لغزشها با کرامت و عفو خود چشمپوشی میکند.
ریشهیابی خیر و شر در ترازوی عدل الهی
کارشناس دینی با تبیین تمایز میان منشأ خیرات و شرور در زندگی بشر، ابراز داشت: آیه شریفه «ما أَصابَکَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَکَ مِنْ سَیِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِکَ»، مرز دقیق میان فیض الهی و پیامدهای عملکرد انسانی را مشخص کرده است.
وی یادآور شد: نباید پنداشت که انتساب سیئات به نفس انسان با خالقیت مطلق خداوند در تضاد است؛ چرا که خداوند منزه از فراموشی است و هر آنچه خلق کرده، در ذات خود و بدون در نظر گرفتن تزاحم با امور دیگر، نیکو و «حسن» است.
حجتالاسلام انفرادی با تأکید بر اینکه خداوند هرگز ابتدائاً شر یا ضرری را متوجه بنده خود نمیسازد، تصریح کرد: آنچه ما از آن به عنوان «سیئه» یا شر یاد میکنیم، در حقیقت اموری است که با آمال، مقاصد و خواستههای ما سازگار نیست، وگرنه همین امور نیز در نظام کلی خلقت نیکو هستند.
وی افزود: این خودِ انسان است که با اختیار سوء و زبان حال خویش، سختیها را به سوی خود میکشاند و در واقع آن شرور را از ساحت قدس الهی درخواست میکند.
هویت جمعی و مسئولیت مشترک در قبال گناهان
مبلّغ شهرستان آمل با اشاره به بعد اجتماعی آیات الهی، خاطرنشان کرد: اگرچه خطاب برخی آیات متوجه فرد است، اما معنای آنها عمومی بوده و شامل کل جامعه انسانی میشود.
وی با بیان اینکه مجتمع انسانی برای خود یک «وجود و اراده واحد» دارد، خاطرنشان کرد: جامعه دارای کینونت و هویتی است که افراد، گذشتگان و آیندگان در آن مستهلک شدهاند.
حجتالاسلام انفرادی تأکید کرد: به دلیل همین هویت جمعی است که گاهی نسلهای موجود به سبب گناهان گذشتگان مؤاخذه میشوند یا افرادی که مستقیماً در یک گناه دخالت نداشتهاند، به دلیل سکوت یا حضور در آن جامعه گناهکار، با عواقب آن روبرو میگردند. این نوع مؤاخذه اگرچه در ترازوی فردی ممکن است عجیب به نظر برسد، اما با نگاه به «شخصیت حقوقی و حقیقیِ اجتماع»، کاملاً منطبق بر عدل و حکمت الهی است و نشان میدهد که سرنوشت هر فرد به شدت به صلاح و فساد کل جامعه گره خورده است.
نظر شما